شنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۵ ۰۹:۱۰
ویژگی های حوزه علمیه ایده آل/واکابی علل اثرگذاری کم حوزه های علمیه

گروه فرهنگ و اجتماعی _خبرگزاری بسیج: امروز نقش و جایگاه دین و به خصوص مبلغان دینی از اهمیت بسزایی برخوردار است، در دنیای امروز که انسان در پوچی و سردرگمی احوالات دنیایی قرار گرفته است تنها دین و ریشه های مذهبی می تواند نجات بخش باشد از این رو مسأله ارزش های دینی و به […]

گروه فرهنگ و اجتماعی _خبرگزاری بسیج: امروز نقش و جایگاه دین و به خصوص مبلغان دینی از اهمیت بسزایی برخوردار است، در دنیای امروز که انسان در پوچی و سردرگمی احوالات دنیایی قرار گرفته است تنها دین و ریشه های مذهبی می تواند نجات بخش باشد از این رو مسأله ارزش های دینی و به خصوص مبلغان مذهبی اهمیت بالایی پیدا می کند.لذا بر آن شدیم تا به طور تحلیلی و موشکافانه به تبیین جایگاه و میزان اثر گذاری حوزه های علمیه در مواجه تهدیدات و خطرهای فرهنگی و اجتماعی بپردازیم.

از این رو خبرگزاری «بسیج» گفتگوی تفصیلی با حجت الاسلام عبد الصالح شمس اللهی، کارشناس برجسته حوزه ترتیب داد که از نظرتان می گذرد:15

نقش و تأثیر حوزه های علمیه در مقابله با تهاجم های فرهنگی و حل معضلات و آسیب های اجتماعی چقدر است؟

این سوال دو صورت دارد یک بار شما از حوزه ایده آل سوال میکنید که حوزه ایده آل در مقابله با تهاجم فرهنگی چقدر میتواند نقش ایفا کند که این جواب خاص خود را دارد یک بار دیگر سوال میکنید که حوزه فعلی چقدر نقش ایفا میکند در مقابله با تهاجم فرهنگی این هم جواب مخصوص به خود را دارد.

وی افزود: در صورت اول یعنی حوزه در شرایط ایده آل اصلا چیزی به اسم تهاجم فرهنگی وجود ندارد چرا که اصلا دشمن فرصت تهاجم ندارد. در شرایط ایده آل حوزه این جریان دینی است که به فرهنگ منحط دنیا حمله میکند و این همان آرمانی است که امام دنبال می کرد و تحت عناوینی مثل صدور انقلاب و یا شنیده شدن صدای اشهد ان محمد رسول الله از بالای کلیساها دنبال می کرد و این چیز دست یافتنی است، می شود؛

حجت الاسلام شمس اللهی تصریح کرد: مشروط بر اینکه جریان دینی از حالت منفعل به حالت فعال در بیاید. امثال شیخ بزرگوار ابراهیم زکزاکی، که خدا او را از اسارت دشمن نجات بدهد، این معنا را صورت خارجی داد؛ یک طلبه یک لا قبای سیاه پوستی که به هیچ منبع قدرت و ثروتی وصل نبود می رود در یک سرزمین مشوشی مثل نیجریه و با اتکاء به وعده خدا که فرموده ان تنصر الله ینصرکم کار خود را شروع می کند و در چند سال طبق بعضی از آمارها تا ۱۰ میلیون نفر را شیعه می کند این یعنی همان حالت فعال حوزه که به فرهنگ های منحط حمله می کند و انسانها را نجات می دهد. در حوزه ایده آل اگر معظلی اجتماعی و یا سیاسی و یا فرهنگی پیش بیاید حوزه در جایگاه رفیع خود با کمترین هزینه حل میکند؛ حوزه ایده آل آرمانشهر درست می کند.

ویزگی های حوزه علمیه ایده آل

این حوزه ایده آل را تعریف کنید؟

حوزه ایده آل حوزه ای است که طبق احادیث شریف در راس آن فقیهانی وجود دارند که از نفس خود صیانت می کنند که آلوده به هوا نشود، و از دین و مسلماتش و فروعش حفاظت می کنند، هوای نفسشان ذلیل تقوای آنها شده است و از اوامر مولای خود در تمام مراتب ولایت اعم از ولایت والله، ولایت رسول الله ،ولایت خلیفة الله و ولایت ولی الله اطاعت می کنند و بار جامعه اسلامی را بی منت بر دوش می کشند، بدنه حوزه ایده آل در فضایی علمی و معنوی رو به جلو حرکت می کنند و مسیر رشد را طی می کنند تا آماده شود بار اسلام را به دوش بکشد و هردو یعنی راس حوزه و بدنه آن در خدمت فلسفه وجودی حوزه یعنی تبلیغ رسالات الله و تبیین دین و در خدمت انسان سازی قرار دارند این حوزه ایده آل است. با این حوزه که طلبه وقف دین خدا میشود و با تمام وجود به میدان می آید جایی برای مهاجمان فرهنگی نمیماند.

علل اثرگذاری کم حوزه های علمیه

در مورد حوزه فعلی چه میزان تاثیر متصور است؟

اما صورت دیگر سوال درباره اینکه این حوزه با شرایط فعلی چقدر می تواند تاثیر گذار باشد؛ شاید بیانش کمی دشوار باشد و حتی مورد پذیرش خیلی ها نباشد اما آنچه برای حقیر مسلم است تاثیر این حوزه با حالت منفعل فعلی در مقابله با تهاجم فکری فرهنگی دشمن بسیار کم اثر است.

حوزه فعلی چند مشکل دارد که نمی تواند تاثیر گذار باشد

اول آن که دین فردی به جای دین اجتماعی جلوه کرده است. حوزه فعلی در بهترین حالت مدرسه ای است برای تربیت فردی و به جریان اجتماعی خیلی کاری ندارد بعد از دوره صفویه و تغییر رویکرد شاه عباس از مسیر تصوف محض به مسیر علم و فقاهت و ره یافت امثال میر داماد و دیگران به دربار صفویه به خاطر تاثیرات تصوف بر دربار صفوی بیشتر جنبه های فردی دین ترویج شد و در واقع حوزه های علمیه به مدرسه تربیت فردی مبدل شد و هر از گاهی هم اگر سری مثل شیخ فضل الله بلند میشد به خاطر عدم همراهی حوزه ،راسا و ذیلا، آن سر بر دار می شد.

در وهله دوم عدم حضور واقعی حوزه در نهاد های تاثیر گذار از دیگر علل اثرگذاری کم حوزه های علمیه است؛ امروز حوزه به صورت موثر در چه جاهایی حضور دارد؟ صدا و سیما و یا آموزش عالی و یا آموزش و پرورش یا وزارت ارشاد یا وزارت ورزش و جوانان در کدامیک اتاق فکری واقعی از حوزویان توانمند و صاحب نظر وجود دارد تا جهت گیری های کلی و اصول اساسی آن نهاد را تبیین نماید و بر حسن اجرای آن نظارت کند البته خیلی از اینها معاونتی در حد اسم شاید داشته باشند ولی مثلا مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما چقدر در روند کلی و جهت گیری صدا و سیما تاثیر گذار است اگر واقعا تاثیر گذار بود وضع صدا و سیما به گونه ای دیگر بود.

همچنین وجود معارض های فرهنگی نیز از اثرگذاری حوزه کاسته و مشکل دیگری است که وجود دارد. شما نگاه کنید معظل فرهنگی مثل مصرف زدگی در برنامه ای مثل سمت خدا مورد بحث قرار میگیرد و بعد همان رسانه ای که دارد میگوید مصرف گرایی بد است بلافاصله بعد از سمت خدا تبلیغات پخش میکند و کاش تبلیغ صرف بود یادم می آید زمانی ایرانسل تبلیغ میکرد جایزه بیشتر برای مصرف بیشتر خوب مخاطبی که دارد نگاه میکند میگوید دم خروس را باور کنم یا قسم حضرت عباس را در چنین فضایی حوزه و چهار تا منبری که به لطائفی به صدا و سیما راه پیدا کرده اند هر چه فریاد بزنند راه به جایی نمیبرند.

آیا حوزه های علمیه در حوزه رسالت های فرهنگی خود از ابزار کافی برخوردار بوده است؟

این هم از همان مشکلات است که به سوال قبل بر میگردد. حوزه در گذشته یک ابزار مهم داشت که برکت بی خیالی دوستان و عافیت طلبی عده ای و نیز برنامه های دشمن این ابزار از دست رفت و آن ابزار فتوا بود یک زمانی حوزه ها در بر خورد با معظلات فرهنگی سیاسی و اجتماعی از ابزار فتوا استفاده می کردند و بُرنده بود؛ مثلا در جریان تنباکو فتوا کار خود را کرد و جریان استعماری انحصار تنباکو شکست خورد و در موارد زیادی از این ابزار استفاده شده اما امروز چیزی از این ابزار جز اسم نمانده به همان دلایلی که گفتم امروز این ابزار از دست رفته در حوزه ابزار نوین هم حوزه واقعا فاقد ابزار نوین است حوزه نه روزنامه درست و حسابی روی گیشه دراد نه شبکه تلوزیونی در اختیار دارد نه سایت فاخری روی شبکه دارد این هم یقینا کم کاری خود حوزه هاست یعنی نباید بگوئی حوزه ندارد باید بگویئیم حوزه نخواسته است که داشته باشد.

دوستان حوزوی ما باید بدانند فردا همه ما در محضر حضرت حق و حضرت بقیت الله مورد باز خواست قرار میگیریم و اگر تا قبل از انقلاب عذری از کسی پذیرفته بود بعد از انقلاب و زمینه سازی حکومت دینی دیگر هیچ عذری پذیرفته نیست.

با این فضای سیاهی که ترسیم کردید تکلیف چیست ؟

حقیر فضای سیاه ترسیم نکردم اتفاقا معتقدم آینده روشن است و دین خدا یاران خود را پیدا میکند اما حوزه اگر بخواهد احیا شود چند کار باید بکند که مختصرا عرض می کنم:

جنبش احیای علمای بلاد:

قبلا هم این نکته را در جایی گفته ام قبلا در هر شهری عالمی بود تبریز محله مجتهد ها داشت در همدان آخوند ملا علی بود در لار سید عبد الحسین لاری بود و اقامه حدود میکرد حتی سفیر انگلستان را که در ملا عام شرب خمر کرده بود شلاق زد در مشهد مرحوم قمی بود در مرند آمیز علی اکبر مرندی بود و همینطور در هر شهری وارد میشدی ستاره درخشانی بود که تاثیر گذار بود امروز متاسفانه همه در قم متمرکزند یک اقدام همین تمرکز زدائیست آیه نفر صریحا این تمرکز را رد میکند. بروید به آیه ۱۲۲ سوره توبه مراجعه کنید مخالفت قرآن را با این تمکز به وضوح ببینید.

ورود به عرصه های انقلاب و نهادها توسط فضلا، نه طلاب بی سواد، با هدف اصلاح و تاثیر گذاری؛

یکی از بزرگان قم که در مظان مرجعیت است به دیدار آیت الله سیستانی رفته بود؛ آیت الله سیستانی از ایشان پرسیده بود در ایران چه میکنی گفته بود درس میدهم فرموده بودند کجای کار حکومت اسلامی هستی عرض کرده بودند هیچ کجا آیت الله سیستانی با تعجب فرموده بودند حکومت اسلامیست و تو برای آن هیچ کاری نمیکنی؟؟ این هم یک نکته

بار علمی حوزه ها متاسفانه افت کرده حوزه ای که عالم پرور نباشد وقتی علم نباشد خود حوزه هم نمی شود اصلاح کرد چه برسد جامعه یک نهضت علمی در حوزه نیاز است.

باور به حوزه تمدن ساز :

تعمیق این باور میتواند باعث ورود حوزه به وادی فرهنگ سیاست و اقتصاد شود اگر حوزه باور کند که تمدن ساز است خیلی کارها درست می شود، حرف در خصوص حوزه زیاد است و این مجال حوصله این همه نکته را ندارد.امید داریم که حوزه پس از این رکود دچار یک انفجار علمی و ایدئولوژیکی شود تا بتواند در همه عرصه ها از جمله اصلاح امت قدمی بردارد .

آخرين اخبار