یکشنبه ۱۰ بهمن ۱۳۹۵ ۰۹:۴۳
منکراتی که پلاسکو را فرو ریخت

عبد الصالح شمس اللهی / ثواب این چند خط را تقدیم میکنم به روح بلند آتشنشان‌هائی که پروانه‌وار در آتش بی‌مسئولیتی عده‌ای سوختند؛ روحشان شاد و غریق رحمت الهی باد. ساختمان پلاسکو از اولین ساختمان‌های بلند مرتبه تهران است که در بیش از نیم قرن پیش با سرمایه فئودالِ یهودی آن زمان یعنی حبیب الله […]

عبد الصالح شمس اللهی / ثواب این چند خط را تقدیم میکنم به روح بلند آتشنشان‌هائی که پروانه‌وار در آتش بی‌مسئولیتی عده‌ای سوختند؛ روحشان شاد و غریق رحمت الهی باد.

ساختمان پلاسکو از اولین ساختمان‌های بلند مرتبه تهران است که در بیش از نیم قرن پیش با سرمایه فئودالِ یهودی آن زمان یعنی حبیب الله القانیان و توسط آمریکائی‌ها ساخته شد و بعدها به خاطر آن‌که القانیان در مسائل مالی با دستگاه بهائیت کنار نیامد به زور هژبر یزدانی که او نیز از مولتی‌میلیونر‌های بهائی مسلک بود و سمبه پرزور امیرعباس هویدا؛ نخست وزیر بهائی دوران طاغوت، به قیمتی پائین‌تر از قیمت حقیقی به هژبر واگذار شد. عده‌ای این ساختمان را نماد آغاز عصر مدرنیته در تجارت و تولید ایران می دانند و فرو ریختن آن را بس سنگین ارزیابی میکنند.
حالا که پلاسکو فرو ریخته است خیلی‌ها به جای ارزیابی فاجعه و بررسی علل مختلف اعم از علل فنی و یا فرهنگی آن به دنبال مقصریابی و یا به بیان دقیق‌تر مقصرسازی در این ماجرا هستند و هرکس انگشت اتهام را به سمت دیگری نشانه میرود و شانه خود را به سمتی کج می‌کند تا بار مسئولیت روی آن نیفتند؛ اما در این بین فارغ از این که چه کسی مقصر ریزش پلاسکو است؛ انسان اهل دقت منکراتی را می‌بیند که عدم توجه به آن‌ها از سوی هرکسی که بوده باعث تبدیل پلاسکو به تلی از خاک و آهن گردیده است که در ادامه مختصرا به این منکرات اشار میکنیم.
عدم توجه به دستورات مقامات قانونی
از لحاظ فقهی در زمان حاکمیت حکومت اسلامی عمل به قوانین و دستورات حکومت اسلامی واجب شرعی و بر همگان لازم‌الاتباع است و حتی قوانین پیش پا افتاده و روزمره‌ای مثل قوانین راهنمایی و رانندگی تبدیل به حکم شرعی می‌شود و عدم توجه به آن جزء منکرات است و حتی اگر کسی نظری خلاف قانون دارد تا زمانی که قانون، قانون است حق تخلف ندارد و نهایتا می‌تواند از مجاری قانونی استفاده کرده و قانون را تغییر دهد؛ جالب این است که برخی از بزرگان رعایت قوانین عادی و روزمره در حکومت‌های غیراسلامی را نیز لازم می‌دانند؛ به عنوان نمونه در خاطرات امام راحل(قدس سره) نقل شده است که در زمان تبعید در فرانسه نزدیکان ایشان گوسفندی را در منزل ذبح کردند و به دلیل اینکه این کار خلاف قوانین فرانسه بود امام راحل(قدس سره) از گوشت آن گوسفند تناول نفرمودند.
امام‌خمینی(قدس سره) در پاسخ به استفتائی رد شدن از چراغ قرمز، و به تعبیر ایشان چراغ سرخ، را حرام می‌دانند و مراجعی چون آیات ‌عظام مکارم‌شیرازی، نوری‌همدانی، علوی‌گرگانی و مرحوم آیت‌الله فاضل‌لنکرانی به صراحت عمل بر خلاف قوانین حکومت اسلامی را خلاف شرع می‌دانند.
مطابق اسناد موجود و منتشره و طبق اظهارات رسمی شهرداری تهران، این نهاد نظارتی-خدماتی چندین مرتبه به مالکان و کسبه پاساژ پلاسکو اخطار داده و از آن‌ها خواسته بود که نسبت به ایمن سازی محل کار خود اقدام نمایند؛ اما این دستور که از مرجعی ذی‌صلاح در حکومت اسلامی صادر شده و به منزله قانون و تمکین از آن واجب شرعی بوده توسط مالکان نادیده گرفته شد و فاجعه‌ای که می‌شد جلوی آن را گرفت در عرض چند ساعت جان چندین نفر را گرفت و میلیاردها تومان از سرمایه های مردم را به تلی از خاک و خاکستر تبدیل نمود.
تقدم اغراض سیاسی بر مصالح عمومی
متاسفانه در کشور ما همه مسائل با بازی‌های سیاسی مخلوط شده است و این خلط نابجا عواقب سنگینی را به دنبال داشته و دارد. باید توجه داشت که وادی سیاست خط سیر خود را دارد و اگر قرار باشد تمام مسائل حتی مسائل امنیتی و معیشتی مردم با سیاست مخلوط شود باید منتظر فجایعی بد تر از حادثه پلاسکو بود.
تصمیم‌گیری مطابق منفعت حزبی و سیاسی در اموری که باید از سیاست دور باشد از دیگر منکراتی بود که باعث فروریختن ساختمان پلاسکو شد.
در فیلمی که از جلسه شورای شهر تهران منتشر شده است شهردار تهران به صراحت از دغدغه سیاسی خود درباره پلمپ ساختمان پلاسکو سخن می‌گوید؛ ایشان در جمع اعضای شورای شهر تهران می‌گوید ساختمان‌های ناامن زیادی در تهران داریم که اگر به آن‌ها دست بزنیم فریادها بلند می‌شود که می‌خواهید در کار تولید اخلال کنید و چوب لای چرخ دولت بگذارید؛ اگر پلمپ نکنیم فردا این ساختمان ها آتش می‌گیرد و همین افراد فریاد می‌زنند که شهرداری چرا اقدام نکرد؛ وی در این جلسه به صراحت از ساختمان پلاسکو به عنوان ساختمانی ناامن سخن می‌گوید و دلیل عدم پلمپ آن را دغدغه های سیاسی و برخوردهای حزبی با موضوع بیان می‌دارد.
اگر جریان‌های سیاسی با مسائل اینچنینی برخورد سیاسی نمی‌کردند و مصالح عامه مردم را بر هر چیزی مقدم می‌داشتند آن‌وقت جسارت شهرداری برای هر اقدام قویتر و فرای اخطار بیشتر میشد.
نمونه های زیادی از این منکر یعنی موضع گیری‌های سیاست محور در کشور وجود دارد که هر کدام در موضع خود مشکلات زیاد و فجایع سختی را به بار آورده است؛ به عنوان مثال مسکن مهر به عنوان پروژه ای برای مستضعفین صرفا به دلیل آنکه پروژه‌ای از دولت قبل است مورد بی مهری قرار گرفته و بسیاری از سرمایه های مردم به صورت راکد در این پروژه خوابیده است و مشکلات زیادی را در معیشت مردم به وجود آورده است؛ از این نمونه ها می‌توان مثنوی هفتاد من درست کرد.
عدم تقید به تکلیف
منکر سوم که ریشه های ریزش پلاسکو را می‌توان در آن جستجو کرد عدم تقید به تکلیف است. هر انسانی به راحتی درک میکند که حفظ جان انسان‌ها از اولویت‌های غیر قابل تسامح است، مسئولین کشور که در حادثه پلاسکو به جای عمل به تکلیف شرعی به فکر رای خود بوده‌اند باید در مقابل این فاجعه پاسخگو باشند، از هر جناح و حزبی که باشد چه آنان که بهانه جویی های سیاسیشان مانع از اقدام به موقع شهرداری شد و چه آنان که به بهانه گیری های سیاسی وقعی قائل شدند و از تکلیف خود کوتاه آمدند.
خلاصه آنکه ریزش پلاسکو فقط یک حادثه نبود بلکه برآیندی از منکراتی است که کسی به چشم منکر و حرام شرعی به آنها نگاه نمی‌کند.

آخرين اخبار